ایران امروز؛ بازنمایی قدرت زنان در شبکههای اجتماعی
اهواز ژورنال– آرزو آصفی؛ نویسنده و پژوهشگر حوزه ارتباطات – در طی سالیان سال تنها عرصه حضور و قدرت زنان در خانه و خانواده خوده بوده است ولی با گذشت زمان این حضور و فعالیت گسترده و نقش آنان فراتر از همسر و مادر شد. همچنین با وجود اینکه در گذشته زنان در حوزه اشتغال در گروه اقلیت قرار داشتهاند ولی امروزه زنان در حوزههای مختلف اجتماعی و سیاسی قرار دارند و میتوانند نقشهای مختلف ایفا کنند که البته این مسیر راه دراز دارد و فرصت بسیار زیادی برای نشان دادن قدرت آنان در جامعه وجود دارد.
باوجود اینکه در معنا، اقلیت به معنای اندک بودن در برابر اکثریت به معنای بسیاری و افزونی که دو مفهوم نسبی است و در مقایسه با یکدیگر معنا مییابد و در اصطلاح معاصر به بخش کمتر یا بیشتر افراد یک کشور یا منطقه یا شهر یا هر مجموعه دیگری مانند پارلمان، اقلیت و اکثریت گفته میشود، ولی مراد از نفوذ اقلیت این است که، به نفوذ اجتماعی اشاره دارد و به قرار گرفتن در معرض یک موقعیت اقلیتی منسجم و استوار و در یک گروه مربوط میشود. نفوذ اقلیتها عموما پس از یک دوره زمانی احساس میشود و طی آن، تمایل به ایجاد پذیرش خاص از دیدگاههای اقلیت بهوجود میآید که در جنبشها و فعالیتهای اخیر این نفوذ و قدرت اقلیت خود را نمایان کرده است. در حقیقت زنان را نمیتوان به عنوان یک اقلیت -از منظر جمعیتی- در نظر گرفت، اما در وجه فعالیت و کنشهای اجتماعی باید اذعان داشت که در عصر مدرن مصداق بارز وضعیت اقلیت در برابر اکثریت را نمایندگی میکنند.
با توجه به آمار منتشر شده در سایت oberlo با وجود تعداد کاربران بالا مرد نسبت به زنان ولی میزان استفاده از این شبکهها و صرف زمان در آن، زنان بالاتر از مردان قرار دارند و بر این اساس میتوان عنوان کرد که، میزان دسترسی به شبکههای اجتماعی و کاربران آن، زنان بخش قابل توجهی از حضور و فعالیت در این فضا را دارند که خود بیانگر تاثیرگذاری اینگونه شبکهها بر فعالیت زنان و کثرت حضور آنان در عرصه فضای مجازی میباشد. همچنین بر طبق آمار منتشر شده در سایت datareportal در ژانویه 2024 با وجود تعداد بیشتر کاربر مرد نسبت به زن در ایران ولی حضور معنادار زنان بیشتر از مردان میباشد. میتوان چنین تبیین کرد که مازاد توان بالقوه زنان یا همان اقلیت کنشرگر در میدان نهتنها توانستهاند در حوزهای چون اشتغال خود را در عرصه اجتماع پایدار کنند؛ بلکه در فضای شبکهای پیش از مردان و یا حتی جلوتر از آنان به کنشگری فعال پرداختهاند.
بر اساس دیدگاه قدرت از منظر فوکو ملک یا دارایی نهادها، گروهها یا سوژههای خاصی نیست و امری نیست که به نحو یکطرفه (از بالا به پایین) اعمال شود. قدرت همواره در تاثیرات متقابل است و بنابراین در وهله نخست و عمدتا، رکنی سرکوبگر نیست بلکه تاثیرات مولدی ایجاد میکند که مقوم واقعیت است.
با وجود شبکههای اجتماعی، سبک زندگی و تعاملات افراد جامعه دچار تحول بنیادی قرار گرفته است و شکل جدیدی از این نوع روابط ایجاد شده است که در این میان زنان بیشترین تاثیر مثبت را از شبکههای مجازی گرفتهاند و باعث به وجود آمدن نوع جدیدی از فعالیت آنان و تاثیرگذار بر محیط اطراف خود فراتر از گذشته و از محیط خانه خود شدهاند. اینگونه شبکهها قدرتی در اختیار زنان گذاشتهاند که در دوران پیش از آن بسیار محدود بوده ولی اکنون این قدرت و نفوذ حتی میتواند از خانه و خانواده فراتر رفته و جامعه را هم درگیر خود کند. همچنین با ارائه اشکال و امکانات جدید در پلتفرمهای مختلف میتوان پیشبینی کرد که این قدرت و نفوذ از این هم گستردهتر شود و شاهد شکلگیری نوع جدیدی از قدرت در آینده باشیم. زنان ایران با وجود شرایط و عرفهای مختلفی که پیشرو داشتهاند ولی توانستهاند تا حدود بسیار زیادی تاثیرگذار باشند و باعث شکلگیری فصلی جدید در همه عرصه بشوند و نیز میتوان دید که نسلی جدید از زنان با وجود اینگونه شبکهها به وجود آید.
