خشکاندن فضای سبز اهواز؛ ضربهای جبرانناپذیر به سلامت و منظر شهری
اهواز ژورنال- عادل عکرش، کارشناس مدیریت شهری – اقدام اخیر شهرداری اهواز در خشکاندن فضای سبز درون بلوارها و پارکها و جایگزینی آن با شن، از منظر مدیریت شهری، اقدامی غیرکارشناسی و آسیبزا برای کیفیت زندگی شهری و سلامت شهروندان تلقی میشود.
فضای سبز شهری نه تنها نقش اساسی در زیباسازی منظر شهری دارد، بلکه به عنوان یک زیرساخت حیاتی برای کاهش آلودگی هوا، تعدیل دما، کاهش اثرات ریزگردها و ارتقای سلامت جسمی و روانی شهروندان عمل میکند.
اهواز به عنوان یکی از آلودهترین و گرمترین کلانشهرهای کشور، بیش از هر شهر دیگری به توسعه و حفظ فضای سبز نیازمند است؛ اما متاسفانه سرانه فضای سبز در این شهر بسیار پایینتر از استانداردهای ملی و جهانی است و حتی در محاسبه این سرانه نیز اغلب بزرگنمایی و خطای محاسباتی وجود دارد.
در شرایطی که استاندارد سرانه فضای سبز برای کلانشهرها دستکم ۲۵ متر مربع برای هر نفر در نظر گرفته میشود، سرانه واقعی اهواز با احتساب فضاهای غیرتفریحی و حتی پیادهروها، حدود ۶ تا ۱۲ متر مربع است و در برخی مناطق کمتر از این مقدار برآورد میشود. (به استناد مصاحبه جناب آقای مطیعی رئیس کمیسیون محیط زیست شورای شهر اهواز در تاریخ 7 مرداد 1402 و همچنین مصاحبه جناب آقای عالیپور سرپرست وقت شهرداری اهواز در تاریخ 7 شهریور 1400 با خبرگزاری ایسنا) این در حالی است که اهواز به دلیل اقلیم گرم و صنعتی، باید سرانهای بالاتر از سایر شهرها داشته باشد تا بتواند اثرات مخرب محیط زیستی را کاهش دهد. اقدام به حذف فضای سبز و جایگزینی آن با شن، نه تنها سرانه فضای سبز را کاهش میدهد، بلکه کیفیت منظر شهری را نیز به شدت تنزل میبخشد و شهر را به فضایی بیروح و ناسالم تبدیل میکند.
از منظر مدیریت شهری، فضای سبز بخشی از حقوق شهروندی و جزء زیرساختهای حیاتی شهر است. حذف این فضاها با توجیه کاهش هزینههای نگهداری یا مشکلات آبیاری، نشان از ضعف برنامهریزی، نبود نگاه راهبردی و فقدان اولویتبندی صحیح در مدیریت شهری دارد. در شرایطی که شهروندان اهوازی از کمبود فضاهای سبز و تفریحی رنج میبرند و مطالبهگر افزایش کیفیت محیط زیست شهری هستند، چنین اقداماتی نوعی عقبگرد و بیتوجهی به نیازهای اساسی جامعه شهری محسوب میشود.
همچنین، جایگزینی فضای سبز با شن، موجب افزایش دمای محیط، تشدید پدیده جزیره حرارتی شهری، افزایش گرد و غبار و کاهش کیفیت محیط زیستی میشود. این رویکرد نه تنها با اصول توسعه پایدار و شهرسازی نوین مغایرت دارد، بلکه در تضاد با وظایف و مأموریتهای سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری است که هدف آن توسعه و نگهداری فضای سبز و کاهش آثار سوء محیط زیستی میباشد.
مدیریت شهری اهواز باید با بازنگری جدی در سیاستهای خود، به جای حذف فضای سبز و جایگزینی آن با شن، به دنبال راهکارهای علمی و پایدار برای حفظ، احیا و توسعه فضای سبز شهری باشد؛ از جمله استفاده از گونههای گیاهی بومی مقاوم به خشکی، اصلاح الگوی آبیاری، مشارکت شهروندان و جذب سرمایهگذاری برای توسعه فضاهای سبز. تنها با چنین رویکردی میتوان به ارتقای کیفیت زندگی، کاهش آلودگی و افزایش رضایتمندی شهروندان اهوازی دست یافت.
