“با هم، برای بازآفرینی شهر؛نقش مردم در تحول محلات هدف بازآفرینی شهری”
اهواز ژورنال – دکتر سیدنورالله موسوی مدرس دانشگاه، شهر اهواز به عنوان یکی از کلانشهرهای مهم کشور، با بیش از ۳۳۶۸ هکتار حدود ۱۷ درصد کل مساحت شهر دارای چالشهایی چون بافتهای فرسوده، محلات حاشیهنشین سکونتگاههای غیر رسمی و کمبود زیرساختهای مناسب شهری مواجه است. این چالشها نهتنها کیفیت زندگی شهروندان را کاهش دادهاند، بلکه فرصتهای توسعه پایدار شهری را نیز محدود کردهاند. در این میان، بازآفرینی شهری بهعنوان راهکاری جامع و پایدار، فرصتی ارزشمند برای بهبود وضعیت محلات هدف و افزایش کیفیت زندگی شهروندان فراهم میآورد.
*بازآفرینی شهری* فرآیندی جامع و یکپارچه برای بهبود کیفیت زندگی در مناطق شهری است که با هدف رفع مشکلات اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و محیطزیستی در بافتهای فرسوده، حاشیهنشین و ناکارآمد اجرا میشود. این مفهوم بر نوسازی و بهبود زیرساختها، حفظ هویت فرهنگی، ارتقای فضای عمومی و افزایش مشارکت شهروندان تأکید دارد.
بازآفرینی شهری نه تنها شامل اقدامات عمرانی، مانند بازسازی یا مرمت ساختمانها و زیرساختهاست، بلکه تلاش میکند تا بافت اجتماعی و اقتصادی محلات را تقویت کرده و زمینه را برای رشد پایدار فراهم کند. در این فرآیند، توسعه فضاهای سبز، تقویت شبکه حملونقل عمومی، افزایش خدمات عمومی و جذب سرمایهگذاری نیز اهمیت ویژهای دارند.
بازآفرینی شهری بر پایه پایداری، عدالت اجتماعی و مشارکت شهروندی شکل میگیرد و هدف آن ایجاد شهرهایی زیستپذیر، ایمن و کارآمد است که نیازهای نسل کنونی و آینده را تأمین کند.
*نقش مردم در بازآفرینی شهری*
مشارکت مردم یکی از ارکان اساسی در موفقیت طرحهای بازآفرینی شهری است. تجربه های موفق داخلی و جهانی نشان میدهد که طرحهای بازآفرینی بدون مشارکت شهروندان معمولاً به نتیجه مطلوب نمیرسند. زیرا مردم، بهعنوان کاربران نهایی فضاهای شهری، بهترین درک را از نیازهای محله خود دارند و میتوانند بهعنوان همکارانی مؤثر در کنار نهادهای مدیریت شهری عمل کنند.
*چالشهای مشارکت مردمی در اهواز*
*بیاعتمادی به نهادهای مدیریت شهری:* بسیاری از ساکنان محلات هدف، به دلیل حجم زیاد مشکلات تلمبار شده، نسبت به طرحهای توسعهای بیاعتماد هستند.
*ضعف فرهنگ مشارکت:*
هنوز فرهنگ مشارکت فعال در امور شهری بهطور کامل در محلات اهواز نهادینه نشده است.
*محدودیت منابع مالی و انسانی:* بسیاری از ساکنان محلات هدف از نظر مالی و مهارتی، ظرفیت مشارکت محدودی دارند.
راهکارهای تقویت مشارکت مردمی در بازآفرینی شهری
۱. شفافسازی و اطلاعرسانی: شهرداری ها و سایر دستگاههای خدمات رسان باید از طریق جلسات حضوری، کمپینهای اطلاعرسانی و فضای مجازی، اهداف و مزایای بازآفرینی شهری را بهطور شفاف برای مردم توضیح دهد.
۲. تشکیل انجمنهای محلی: ایجاد انجمنهای محلی برای شناسایی نیازها و ارائه پیشنهادات میتواند به مشارکت مؤثرتر مردم کمک کند. این انجمنها میتوانند بهعنوان پل ارتباطی بین مردم و مدیریت شهری عمل کنند.
۳. استفاده از ظرفیت فضای مجازی: فضای مجازی ابزاری قدرتمند برای جلب مشارکت مردمی است. ایجاد پلتفرمهایی برای دریافت نظرات، پیشنهادات و حتی شکایات شهروندان، نقش مهمی در افزایش تعاملات مدیریت شهری با مردم دارد.
۴. ایجاد مشوقهای مشارکت: ارائه تسهیلات مالی، تخفیفات در عوارض شهری و حتی جوایز برای شهروندانی که در طرحهای بازآفرینی مشارکت میکنند، میتواند انگیزهبخش باشد. که در این زمینه شهرداری بسته های مشوق شهرسازانه بومی تهیه نموده است.
۵. آموزش و فرهنگسازی: برنامههای آموزشی در زمینه اهمیت مشارکت و بازآفرینی، بهویژه برای جوانان و زنان محلات هدف، میتواند فرهنگ مشارکت را در محلات نهادینه کند.
نتیجهگیری
بازآفرینی شهری محلات هدف در اهواز نیازمند همافزایی میان مدیریت شهری و مردم است. مدیریت شهری اهواز باید با ایجاد بسترهای مناسب برای مشارکت مردم، از ظرفیت بیبدیل شهروندان بهرهبرداری کند. این امر نهتنها منجر به بهبود کیفیت محلات هدف خواهد شد، بلکه حس تعلق شهروندان به شهر و محله خود را نیز تقویت میکند.
با تمرکز بر مشارکت مردمی، میتوان از بازآفرینی شهری بهعنوان ابزاری برای تحول پایدار شهری بهره برد و آیندهای بهتر برای اهواز و شهروندان آن رقم زد.
«دکتر سید نورالله موسوی، مدیرعامل سازمان بهسازی و نوسازی شهرداری اهواز»
پایان متن.
